Kurullardaki çark nasıl işliyor?

Yolsuzluk soruşturmasının bir ayağı da Fatih Belediyesi ile kültür varlıklarını koruma bölge kurulları oldu. Soruşturma dosyasındaki iddialara göre tarihi yarımada içinde sit alanı olan ya da korunması gerekli tescilli binaların, koruma kurulları vasıtasıyla inşaat yapılması için büyük inşaat şirketlerine izin verildiği ileri sürülüyor. Marmaray Sirkeci İstasyonu’nun üzerinde bulunan tarihi bir binanın ve boş bir arazinin üzerine de, Japon mühendislerin itirazına rağmen Fatih Belediye Başkanı Mustafa Demir’in rüşvet karşılığında inşaat ruhsatı verdiği iddia ediliyor. Peki belediye ile koruma kurulları arasındaki çark nasıl işliyordu? Tarihi yarımada UNESCO ve Koruma Yüksek Kurulu kararları ile koruma altına alındı. Arkeolojik, tarihsel ve kentsel sit kapsamında olan tarihi yarımada içinde imar proje iznini belediyeden önce koruma kurulu veriyor. Kurulun onaylamadığı hiçbir proje için belediyenin inşaat ruhsatı verme yetkisi bulunmuyor. Tescilli bir binaya 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında ancak röleve restorasyon projeleri koruma kurulunca onaylandığı takdirde müdahale edilebiliyor. Ya da bir sit alanında koruma kurulunun vereceği karar doğrultusunda hafriyat ve inşaata başlanabilir. Koruma kurulları ile belediye ilişkisi işte tam burada devreye giriyor. Fatih Belediyesi tarihi yarımadada inşaat ruhsatı verebilmek için kurulun onayını bekliyor. Kurul ile belediye arasındaki ilişkiye göre izinler veriliyor. 2 No’lu Yenileme Alanları Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu müdürü Raşit Şentürk operasyon kapsamında gözaltına alındı. 2 No’lu Yenileme Alanları Kurulu, Bakanlar Kurulu ile yenileme alanı ilan edilen Sulukule, Ayvansaray, Fener-Balat, Kapalıçarşı, Yedikule Bostanı gibi büyük projelere bakıyor. Bu yenileme alanlarına daha önce 1 No’lu Yenileme Bölge Kurulu bakıyordu. Ancak bu kurul Fatih Belediyesi’nden gelen projelere özellikle kurul başkanı İsmail Karamut’un tutumu nedeniyle istediği onayı vermediği için kurulun alanları 2013 yılında değiştirildi. Fatih ilçesi içindeki tüm yenileme alanları 2 No’lu Yenileme Bölge Kurulu’na verildi. Çünkü bu kurul ile Fatih Belediyesi arasında iyi ilişkiler vardı. Belediyeden gelen tüm işler jet hızıyla bu kuruldan geçiyor. Ayvansaray’da vatandaşa 2 katlı, müteahhide 3 katlı projeler 2 No’lu Yenileme Alanı Koruma Kurulu’ndan geçirildi. Müteahhit firma Radikal’in haberlerine rağmen, tescilli yapıları göz göre göre yıkıp, sit alanına müzeye haber vermeden iş makineleriyle girmişti. Müzenin kurula yaptığı tüm ihbar raporlarına rağmen inşaat faaliyetleri durmamıştı. Kurul bu tür ihbarlarda gelen raporları değerlendirip 2863 sayılı yasaya muhalefet ettikleri gerekçesiyle cumhuriyet savcılığına suç duyurusunda bulunması gerekirken, inşaata göz yummaya devam etti. Yedikule Konakları ve Yedikule Bostanları yerine yapılmak istenen park projesi de benzer şekilde koruma kurulundan geçirildi. Hatta Yedikule’de surların dibinde Radikal’in de haberleştirdiği, Fatih Belediyesi tarafından yapılan kız öğrenci yurdunda müze denetiminde alınması gereken hafriyat için 2 No’lu Yenileme Alanları Koruma Kurulu, ‘‘Hafriyat sırasında 2863 sayılı kanun (Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yasası) kapsamında herhangi bir bulguya rastlanılması halinde anılan kanunun 4. maddesi (Haber verme zorunluluğu) kapsamında söz konusu çalışmanın durdurularak İstanbul Arkeoloji Müzeleri Müdürlüğü’ne haber verilmesi gerektiğine karar verildi” şeklinde şaşırtıcı bir karara da imza atmıştı. Hep aynı isimler Hazine arazisini müze yapacağım diye 49 yıllığına kiralayan Fatih Belediyesi, araziyi üçüncü şahıslara devrederek Bizans Saray kalıntıları üzerinde kebapçı açılmasına göz yummuş, 4 Numaralı Koruma Kurulu da kaçak bina için yapılan ihbarları görmezden gelmişti. Yine Fatih Yavuz Sultan Selim Mahallesi’nde tarihi bir tünel hafriyat sırasında bulunmuş, Arkeoloji Müzesi’nce hakkında raporlar tutulmasına rağmen Fatih Belediyesi ve 4 No’lu Koruma Kurul’u inşaatı onaylayarak tarihi kalıntının yok olmasına sebebiyet vermişlerdi. Son operasyonda gözaltına alınan kurul üyeleri Ahmet Tanyolaç, Oğuz Ceylan ve kurul müdürü Günseli Aybay ile Belediye Başkan Yardımcısı Talip Temizer hakkında o tarihte de dava açılmıştı. Geçen günkü operasyonda gözaltına alınan Fatih Belediye Başkanı Mustafa Demir ve kurul çalışanlarına tüm bu ilişkiler soruluyor. Soruşturma dosyasına göre bu ilişkileri sağlayan birkaç mimarlık firması kurullar ile belediye arasında aracılık ediyor. İşin adli boyutu bir yana bu soruşturmanın tarihi yarımadayı kurtarmak ve daha çok tahrip edilmesinin önüne geçmesi noktasında önemli bir aşama olacağı düşünülüyor. Bundan sonra yarımada için alınan sit kurallarına, 2863 sayılı yasa tarafından belirlenen kültür varlıklarını koruma maddelerine, UNESCO tavsiyelerine daha fazla uyulacağını umut ediyoruz. Zeytinburnu'ndaki Onlatı Dokuz'da bu kurulun eseri ASTAY Gayrimenkul tarafından Zeytinburnu'nda inşaa edilen ve yıkım gündeme gelen Onlatı Dokuz'da bu kurulun eseri, Üç gökdelenin hemen yakınındaki eski Sümerbank arazisi içinde Bizans askeri garnizon kalıntıları bulunuyor. İstanbul'un tarihi alanlarını kapsayan Tarihi Yarımada Yönetim Planı'na ait 'Yönetim Alanı' sınırları içinde kalan inşaatlarla ilgili olarak İBB'nin ilgili Koruma Bölge Kurulu'na danışması gerekiyordu. Proje kurulun onayına sunulmadığı gibi hafriyat sırasında Arkeoloji Müzesi uzmanları da yer almadı. Kurul rapor hazırlattığı halde raporu görmezden geldi Gökdelenlerin bu tarihi yarımadada nasıl yükseldiği Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü'ne yapılan vatandaş şikâyetiyle ortaya çıktı. Kıyıdan bakıldığında Sultanahmet Camii'nin minarelerinin arasına üç gökdelen eklenmiş gibi bir manzara vardı. Denize 200 metre uzaklıkta kurulan üç blok 27, 32 ve 36 katlıydı. Genel Müdür Yardımcısı Nermin Beşbaş, inşaatlar için 4 Numaralı Koruma Bölge Kurulu'ndan bilgi istedi. Kurul da raportör görevlendirdi. İki uzmanın yerinde yaptığı inceleme sonucunda hazırlanan raporda; "Müdürlüğümüz arşivinde yapılan incelemede parsele ilişkin işlem dosyası bulunmadığı, Koruma Bölge Kurulu tarafından alınan bir karara rastlanmadığı, parsele ait tescil kaydının olmadığı, sit alanı içinde olmayan parsele ilişkin plan yapma, onama yetkisinin İBB ve Zeytinburnu Belediyesi'nde olduğu, inşaat faaliyetlerinin devam ettiği, alanın İstanbul'un Marmara siluet kapsamında kalmakta olduğu, Tarihi Yarımada'ya çok yakın bir noktada bulunan parseldeki yapılaşmanın İstanbul'un siluetini olumsuz etkilediğinin tespit edildiği, konunun Koruma Bölge Kurulu'nca da değerlendirilmesi gerektiği" vurgulandı fakat kurul bu tespiti görmezden geldi.RADİKAL